Предлог-законот за заштита од пушење е во завршна фаза од собраниската процедура и, доколку биде изгласан, би можел да стапи во сила во рок од две до три недели. Министерот за здравство во заминување, Азир Алиу, соопшти дека законот се наоѓа во второ читање, а по осумте поднесени амандмани ќе следува гласање на пленарна седница.
Photo by Andres Siimon on Unsplash
Новиот закон првпат беше претставен како предлог во јануари годинава и предвидува значително построги правила за употреба на тутунски и никотински производи. Освен класичните цигари, мерките ги опфаќаат и електронските цигари, загреаните тутунски производи и другите никотински производи. Предвидена е забрана за пушење во сите затворени јавни простори и работни места, како и дополнителни ограничувања во близина на училишта и здравствени установи, со построги правила за рекламирање и продажба.
Предлогот уште од самиот почеток предизвика поделени реакции. Здравствените организации го поздравија како важен чекор за намалување на изложеноста на чад од тутун, додека дел од угостителите и Стопанската комора оценија дека некои од предложените решенија се премногу рестриктивни и би можеле да создадат дополнителни тешкотии за бизнисите.
Дебатата не е нова. Македонија уште во 2010 година воведе целосна забрана за пушење во затворени јавни простори, ресторани, кафулиња и барови, што тогаш ја вброи меѓу земјите со најстроги антитутунски мерки во регионот. Во годините што следеа имаше повеќе иницијативи за ублажување на правилата, но праксата покажа измешани резултати.
Потребата од нов закон се темели и на здравствените показатели. Според податоците на Светската здравствена организација, Северна Македонија е меѓу европските земји со највисока распространетост на пушењето кај возрасните, а тутунот останува еден од водечките ризик-фактори за кардиоваскуларни заболувања, рак и хронични белодробни болести. Домашните здравствени власти проценуваат дека пушењето е поврзано со околу 3.600 смртни случаи годишно во земјава.
Доколку законот биде усвоен во наредните недели, Македонија ќе направи уште еден чекор кон усогласување на своето законодавство со препораките на Светската здравствена организација и европските стандарди за контрола на употребата на тутун.
