Постојат луѓе чии зборови инспирираат затоа што звучат убаво. Но, постојат и луѓе чии зборови имаат тежина затоа што се родени од искуство. Австрискиот психијатар Виктор Франкл припаѓа на втората група.
За време на Втората светска војна, Франкл бил депортиран во неколку нацистички концентрациони логори. Таму ги изгубил своите родители, братот и сопругата. Бил лишен од слобода, достоинство и речиси од сè што дотогаш го дефинирало неговиот живот. Сепак, токму во тие нечовечки услови почнал да размислува за едно прашање кое подоцна ќе ја промени психологијата: што им помага на некои луѓе да не се откажат, дури и кога изгледа дека веќе нема надеж?
Набљудувајќи ги луѓето околу себе, Франкл забележал дека физичката сила не секогаш била пресудна. Не преживувале нужно најсилните или најздравите. Поголеми шанси имале оние кои сè уште имале причина да живеат. Некој сонувал повторно да ги види своите деца. Некој сакал да заврши научна работа што останала недовршена. Некој едноставно одбивал да дозволи страдањето да му го одземе човечкото достоинство.
Од тоа искуство се родила една од неговите најпознати мисли: „Оној што има зошто да живее, може да го поднесе речиси секое искуство“.
По војната, Франкл ја развил логотерапијата – психотерапевтски пристап кој се темели на идејата дека потрагата по смисла е една од најсилните човечки потреби. Според него, човекот не може секогаш да ги избере околностите во кои ќе се најде, но секогаш може да избере каков став ќе има кон нив. Токму во таа слобода да го избереме својот одговор, тој ја гледал најголемата човечка сила.
Современата психологија во голема мера ги потврдува неговите идеи. Истражувањата покажуваат дека чувството дека животот има цел и смисла е поврзано со поголема отпорност на стрес, подобро ментално здравје и полесно закрепнување по тешки животни настани. Кога човек знае зошто продолжува напред, многу полесно се справува и со препреките што ги носи секојдневието.
Денес, многумина од нас се чувствуваат изморени, изгубени или разочарани, пораката на Франкл останува извонредно актуелна. Често сме убедени дека прво мора да исчезнат сите проблеми за повторно да почувствуваме мир. Но, неговото искуство покажува нешто поинакво. Смислата не доаѓа откако животот ќе стане лесен. Понекогаш токму смислата е она што ни помага да го издржиме тешкиот период.
Тоа „зошто“ не мора да биде големо или спектакуларно. Може да биде семејството што нè чека дома, пријател на кој му требаме, работа што ја сакаме, желба да создадеме нешто вредно или едноставно одлуката да не се предадеме. Големите животни цели често се градат токму од такви мали причини што секој ден нè потсетуваат дека вреди да продолжиме.
Можеби токму затоа делото на Франкл и денес се чита низ целиот свет. Тој не ветувал живот без болка. Наместо тоа, покажал дека и во најтешките околности човекот може да го зачува она што никој не може да му го одземе – способноста да пронајде смисла и достоинство во начинот на кој ќе продолжи понатаму.
