Живееме во време во кое брзањето речиси незабележливо стана дел од секојдневието. Брзаме да станеме, брзаме на работа, јадеме набрзина, одговараме на пораки додека завршуваме други обврски, а навечер легнуваме со чувство дека денот повторно бил прекраток за сè што требало да направиме.
Photo by micheile henderson on Unsplash
Дури и слободното време често се претвора во уште една ставка на списокот што треба да се „искористи“.
Но, што се случува со телото кога конечно ќе престанеме да брзаме?
Септември е добар период да си го поставиме ова прашање. По летните одмори и променетиот ритам, со враќањето на работните и училишните обврски повторно се воспоставува секојдневието, а токму тогаш лесно можеме да западнеме во старата навика да се обидуваме да стигнеме сè.
Проблемот не е во тоа што имаме многу обврски. Проблемот настанува кога организмот речиси постојано добива сигнал дека мора да брза.
Кога сме под стрес, телото активира механизми што нè подготвуваат за брза реакција. Се зголемуваат срцевиот ритам и крвниот притисок, мускулите се затегнуваат, а хормоните како адреналин и кортизол помагаат организмот да се справи со ситуацијата. Овој одговор е корисен кога ни е потребен, но постојаниот стрес може да стане проблем доколку нема доволно време за опоравување.
Токму затоа одморот не треба да се гледа само како награда што ја добиваме откако ќе завршиме сè. На организмот му е потребно време за опоравување и во текот на самиот ден.
Кога ќе забавиме, првата промена често ја забележуваме во начинот на кој дишеме. Под притисок луѓето често дишат побрзо и поплитко, додека во состојба на релаксација дишењето може природно да се успори. Заедно со тоа може да се намали и мускулната напнатост, особено во пределот на вратот, рамената и вилицата, каде што многу луѓе несвесно го „складираат“ стресот.
Бавниот ден може да има влијание и врз начинот на кој јадеме. Кога ручекот го јадеме за пет минути, пред компјутер или додека истовремено одговараме на пораки, лесно е да не забележиме ниту што сме изеле, ниту кога сме се заситиле. Одвојувањето време за оброк му овозможува на човекот повеќе да обрне внимание на храната и на сигналите од сопственото тело.
Photo by Florian Siedl on Unsplash
Врската меѓу стресот и дигестивниот систем е добро позната. Мозокот и цревата постојано комуницираат, па кај некои луѓе периодите на зголемен стрес се проследени со стомачни тегоби, промени во апетитот или нарушено варење. Тоа не значи дека секој дигестивен проблем е последица на стрес, но начинот на кој се чувствуваме и начинот на кој функционира дигестивниот систем се многу повеќе поврзани отколку што често мислиме.
Забавувањето може да биде важно и за спиењето. Ако целиот ден е исполнет со обврски, известувања и постојано префрлање од една задача на друга, тешко е да очекуваме мозокот веднаш да премине од состојба на активност во состојба на одмор само затоа што сме легнале. Побавната вечер, со помалку екрани и со повторливи навики пред спиење, може да помогне да се создаде појасна граница меѓу активниот ден и времето за одмор.
Сепак, бавниот ден не значи цел ден да го поминеме во кревет. Напротив, телото има потреба од редовно движење. Разликата е во тоа што движењето не мора секогаш да биде уште една обврска што треба да ја завршиме. Пешачењето до продавница, кратката прошетка по ручекот, лесното растегнување или времето поминато надвор можат да бидат дел од активен, но помалку напнат ден.
Исто така, не мора секој слободен момент да биде исполнет со телефон. Современиот човек не се одмора само од физичка работа, туку и од огромниот број информации што ги прима во текот на денот. Пораки, вести, известувања и социјални мрежи постојано го привлекуваат вниманието. Затоа понекогаш вистинската пауза е едноставно да седнеме со кафе без да го земеме телефонот во рака или да прошетаме без да се обидуваме истовремено да слушаме, читаме и одговараме на нешто.
Можеби токму тука се крие најголемата вредност на бавниот ден. Тој не значи дека треба да се откажеме од амбициите, работата или обврските. Не значи ниту дека треба да го романтизираме неактивното живеење. Значи само дека организмот не може постојано да функционира како да сме во трка.
Понекогаш е доволно еден оброк да го изедеме без брзање, да пешачиме наместо да возиме кратка релација, да направиме пауза меѓу две задачи или навечер да оставиме половина час без работа и без телефон.
