Сонот е темел на нашето физичко, ментално и емоционално здравје, но сепак е една од најзанемаруваните навики во современиот живот.
Photo by Andrea Piacquadio
Истражувањата покажуваат дека над една третина од возрасните луѓе не спијат доволно, односно помалку од препорачаните 7–9 часа дневно. Овој хроничен недостаток не само што предизвикува замор и лошо расположение, туку е поврзан и со повисок ризик од срцеви заболувања, дијабетес тип 2, дебелина и ослабен имунитет.
Недостигот од сон влијае на начинот на кој телото ги регулира хормоните, особено кортизолот, лептинот и грелинот, кои се поврзани со стрес и апетит. Луѓето кои спијат помалку имаат зголемено чувство на глад и желба за храна богата со шеќери и масти. Ова е биолошки механизам, а не слабост на волјата. Студија од University of Chicago откри дека само 4 дена со 4–5 часа сон доведуваат до намалена толеранција на гликоза и зголемена инсулинска резистенција, пат кон дијабетесот.
Сонот е и процес на невролошка регенерација. Во длабоките фази на спиење, мозокот се „чисти“ од токсини и се обновуваат невронските врски. Без ова, долготрајната концентрација, креативноста и емоционалната стабилност се нарушуваат. Недостатокот на сон е поврзан и со зголемен ризик од анксиозност и депресија. Според National Sleep Foundation, луѓето кои страдаат од несоница имаат четири пати поголема веројатност да развијат депресивни симптоми.
Квалитетот на сонот не е само прашање на број на часови, туку и на длабочина. Експонираноста на сина светлина од телефони и екрани пред спиење го одложува лачењето на мелатонин, хормонот што го подготвува телото за одмор. Намалување на користењето екрани барем еден час пред спиење, воведување вечерна рутина, темна и тивка просторија, како и ограничување на кофеин после 14 часот, се едноставни мерки со големо влијание.
Навиките од денот се одразуваат и во ноќта. Физичката активност во текот на денот го продлабочува сонот, додека анксиозноста и незавршените обврски можат да предизвикаат несоница. Затоа, корисно е пред спиење да се води дневник, да се направи кратка медитација или читање нешто смирувачко. Целта не е перфектен сон, туку доследен и доволно долг одмор што ќе му овозможи на телото да се обнови.
Сонот не треба да биде „луксуз“ резервиран за викендите. Тој е неопходна биолошка потреба, подеднакво важна како исхраната и водата. Грижата за сонот е чин на грижа за себе — а со тоа и за сè што правиме во будната состојба. Како што велат невронаучниците: „денот почнува ноќта претходно“. Дали му даваме на нашето тело шанса навистина да се одмори?
