Шведска официјално ги намалува екраните во училниците и се враќа на пишувањето на рака и печатените учебници

Шведска, земја која со години беше меѓу предводниците во дигитализацијата на образованието, постепено ги враќа печатените учебници, читањето книги и пишувањето на рака во училниците. По долгогодишното користење таблети и компјутери во наставата, шведските власти одлучија да ја намалат зависноста од дигиталните уреди, загрижени поради влошувањето на резултатите во читањето и основните образовни вештини кај учениците.

Промената започна во 2023 година, кога шведската влада издвои 685 милиони круни за набавка на учебници и наставни материјали. Инвестициите продолжија и во следните години, а само за 2026 година се предвидени дополнителни 555 милиони круни за оваа намена.

Целта е секој ученик да има пристап до сопствен печатен учебник по секој предмет, наместо наставата претежно да се потпира на дигитални материјали.

Една од причините за ваквата одлука се резултатите од меѓународните истражувања за читачката писменост. Според истражувањето PIRLS, просечниот резултат на шведските четвртоодделенци се намалил од 555 поени во 2016 година на 544 поени во 2021 година.

Иако Шведска и понатаму има релативно високи резултати во меѓународни рамки, падот ја поттикна дебатата за влијанието на екраните врз концентрацијата, читањето и способноста за усвојување знаења. Сепак, експертите посочуваат дека за послабите резултати можеле да придонесат и други фактори, вклучително и последиците од пандемијата.

Поранешната министерка за образование Лота Едхолм, која беше една од главните застапнички на промените, нагласуваше дека шведските ученици имаат потреба од повеќе учебници и дека физичките книги имаат важна улога во процесот на учење.

Покрај враќањето на печатените материјали, Шведска воведе и построги правила за користење мобилни телефони во училиштата. Од 1 август 2026 година стапија во сила нови правила според кои учениците во задолжителното образование ги предаваат мобилните телефони на почетокот на училишниот ден и ги добиваат назад по завршувањето на наставата, со предвидени исклучоци за посебни потреби.

Промени се воведени и во предучилишното образование. Од јули 2025 година, за децата помлади од две години се предвидува користење исклучиво аналогни наставни средства, како книги, додека употребата на дигитални алатки кај останатите деца треба да биде значително ограничена.

Шведските власти нагласуваат дека целта не е целосно исфрлање на технологијата од образованието, туку нејзина повнимателна употреба, во ситуации кога навистина придонесува за учењето.

Промените во Шведска се дел од пошироката дебата за улогата на технологијата во образованието. Додека дел од експертите предупредуваат дека прекумерната употреба на екрани може да влијае врз концентрацијата и читањето, други потсетуваат дека дигиталните алатки остануваат важни за развојот на современите вештини и за поддршката на учениците со различни образовни потреби.