Македонија се соочува со сè поизразен демографски пад, кој директно се одразува и врз образовниот систем. Новата учебна година почнува со 433 паралелки помалку во основното и средното образование, додека вкупно 148 училишни објекти, претежно во руралните средини, се празни.
Според податоците за 2025 година, во земјава се родиле 15.850 деца, што е за 1,3 отсто помалку во однос на претходната година. Во споредба со 2020 година, кога се родени најголемиот дел од децата кои годинава тргнуваат во прво одделение, бројот е помал за 3.181 дете.
На првиот училишен ден, министерката за образование и наука Весна Јаневска предупреди дека доколку трендот продолжи, земјава ќе се соочува со дополнително затворање училишта.
„Ако продолжиме вака, постојано ќе затвораме училишта. Ние пред три години направивме сликовница за прво, второ и трето одделение што се вика ‘Јас, мама, тато, дада и бато’. Оттука порака за првачињата: освен тоа што ќе побараат да стекнат знаење, можеби треба да побараат да стекнат и братче и сестриче, за да можеме повторно овие привремено затворени училишта во иднина да ги отвораме“, изјави Јаневска при посетата на ООУ „Ацо Шопов“ во Бутел.
Таа посочи дека демографскиот проблем не може да се реши со една сликовница, наставен предмет или образовна програма, туку станува збор за многу поширок општествен предизвик.
„Демографијата не е проблем што ќе го решиме со една сликовница или можеби само со наставни предмети и програми. Таа е посеопфатен проблем“, рече Јаневска, нагласувајќи го значењето на човечкиот капитал за развојот на државата.
На демографскиот пад како главна причина за намалувањето на бројот на ученици денеска укажа и премиерот Христијан Мицкоски.
Според податоците што тој ги изнесе, во 2025 година во Македонија се родиле околу 15.650 деца, додека во годините пред пандемијата бројот на новородени се движел меѓу 22.000 и 23.000 годишно.
„Станува збор за 7.000 до 8.000 деца помалку во рок од седум-осум години“, рече Мицкоски.
Тој направи пресметка според која намалувањето за околу 7.000 деца, со просечно 20 ученици во паралелка, значи приближно 350 паралелки помалку, односно капацитет еквивалентен на околу 70 училишта со по пет паралелки.
Според премиерот, демографскиот фактор учествува со околу 90 проценти во намалувањето на бројот на ученици, додека дополнителен фактор е иселувањето.
Министерката Јаневска претходно информираше дека 24 училишта годинава се привремено затворени. Во дел од нив веќе нема ниту еден ученик, додека од други, поради малиот број деца, учениците се префрлени во најблиските училишта.
Истовремено, оваа учебна година има 222 паралелки помалку во основното и 211 во средното образование, откако малите паралелки биле споени во поголеми.
Владата најавува мерки со кои најпрво би се стабилизирал падот на населението, а потоа би се создале услови за негово зголемување. Намалувањето на бројот на деца, сепак, веќе ја наметнува потребата од реорганизација на училишната мрежа и начинот на функционирање на образовниот систем.
Само забелешка: во материјалот има две различни бројки за новородени во 2025 година - 15.850 во статистичкиот податок и „околу 15.650“ во изјавата на Мицкоски. Ги задржав двете со јасна атрибуција, за да не изгледа како фактичка противречност во самиот текст.
И делот што сакаш да биде во насловот ти е прекинат на „в“. Прати ми ја целата формулација и ќе ти дадам 5-6 силни наслови околу неа.
