Во срцето на Старата скопска чаршија, скриена зад високи ѕидови и речиси незабележлива од улицата, се наоѓа црквата „Свети Спас“ – еден од најзначајните историски и духовни споменици во Македонија.
Иако многумина мислат дека ова е првата црква изградена во Скопје, вистината е малку поинаква. Христијански храмови постоеле уште во античкиот град Скупи, каде археолозите откриле остатоци од ранохристијански базилики од IV и V век. Сепак, „Свети Спас“ е најстарата зачувана црква во старото градско јадро и сведок на едно многу тешко историско време.
Црквата била изградена во XVII век, за време на Отоманската империја, кога важеле строги правила за христијанските храмови. Не смееле да бидат повисоки од околните муслимански градби, па затоа најголемиот дел од храмот е вкопан под нивото на земјата. Денес, кога ќе влезете во дворот, всушност се симнувате по скали кон црквата.
Внатрешноста крие вистинско уметничко богатство. Нејзиниот величествен дрвен иконостас, изработен од познатите мијачки копаничари помеѓу 1819 и 1824 година, се смета за едно од најубавите дела на балканската дрворезба. На него се претставени десетици библиски сцени, изведени со неверојатна прецизност.
Во дворот на црквата се наоѓа и вечниот дом на македонскиот револуционер Гоце Делчев. Неговите посмртни останки биле пренесени тука во 1946 година, што му дава на ова место и особено национално значење.
И покрај земјотресот во 1963 година и многубројните историски премрежија, „Свети Спас“ останува едно од најпосетуваните културни наследства во Скопје. Илјадници туристи секоја година ја посетуваат за да ја видат нејзината уникатна архитектура, извонредниот иконостас и богатата историја што ја носи.
Малкумина знаат дека токму поради ограничувањата во времето кога била изградена, денес оваа црква изгледа сосема поинаку од останатите православни храмови – доказ дека архитектурата понекогаш е резултат не само на уметноста, туку и на историските околности.
