Рузмарин, оригано, босилек, жалфија, мајчина душица и ловоров лист со векови се неизоставен дел од медитеранската кујна.
Photo by Luigi Pozzoli on Unsplash
Освен што им даваат богат вкус и мирис на јадењата, овие билки содржат бројни природни соединенија поради кои се едни од најпроучуваните растенија во светот. Денес, сè повеќе научни истражувања покажуваат дека нивната вредност е многу поголема од тоа да бидат само зачини.
Една од причините поради кои медитеранската исхрана се смета за една од најздравите во светот не е само употребата на маслиново масло, овошје и зеленчук. Важна улога имаат и ароматичните билки, кои се користат речиси секој ден. Тие се богати со антиоксиданси и полифеноли – природни соединенија што ги штитат клетките од оксидативен стрес и се поврзуваат со антиинфламаторните својства на медитеранската исхрана.
Рузмарин
Photo by Tina Xinia on Unsplash
Рузмаринот е познат по соединенијата како карнозична киселина и росмаринска киселина, кои имаат силно антиоксидантно дејство. Некои истражувања укажуваат дека неговата арома може да придонесе за подобра концентрација и будност, додека како дел од исхраната претставува вреден извор на растителни биоактивни соединенија.
Оригано
Photo by Dayana Brooke on Unsplash
Ориганото е една од билките со највисока антиоксидантна активност. Содржи карвакрол и тимол – природни соединенија што долго време се предмет на научни истражувања поради нивните антимикробни и антиоксидантни својства. Во медитеранските земји, ориганото со векови се користи не само во кујната, туку и во традиционалната народна медицина.
Жалфија
Photo by Paulina S. on Unsplash
Жалфијата е богата со етерични масла и полифеноли, а истражувањата покажуваат дека содржи соединенија со антиоксидантни својства. Босилекот, пак, обезбедува витамин К, како и растителни антиоксиданси, додека мајчината душица е природен извор на тимол – соединение кое придонесува за нејзиниот препознатлив мирис и е широко проучувано во науката.
Ловоров лист
Photo by Faran Raufi on Unsplash
Ловоровиот лист често останува во сенка на другите билки, но и тој содржи вредни растителни соединенија и антиоксиданси. Освен што го збогатува вкусот на чорбите, манџите и сосовите, тој е дел од традиционалната исхрана на медитеранските народи уште од античко време.
Она што ги прави овие билки посебни е фактот што тие лесно можат да станат дел од секојдневното мени. Наместо поголеми количини сол, многу готвачи препорачуваат употреба на свеж или сув рузмарин, оригано, босилек или мајчина душица. Така храната добива побогат вкус, а воедно внесуваме и повеќе корисни растителни соединенија.
Добрата вест е што повеќето медитерански билки одлично успеваат и кај нас. Многу семејства во Македонија веќе одгледуваат рузмарин, босилек, нане, жалфија или мајчина душица во дворот, на балконот или во саксии. Освен што го разубавуваат просторот со својот мирис, тие се секогаш при рака за подготовка на свежи и вкусни оброци.
Медитеранските билки не се чудотворен лек и не можат да заменат разновидна и балансирана исхрана. Но, кога редовно се користат како дел од здрав начин на исхрана, тие придонесуваат за внес на вредни антиоксиданси и други биоактивни соединенија. Можеби токму затоа нивниот мирис и вкус останале препознатлив симбол на Медитеранот повеќе од две илјади години.
