На Сардинија, особено во планинската област Огљастра, со години се проучува необично високата концентрација на луѓе кои доживуваат 90, 100 и повеќе години.
Photo by Riccardo Pitzalis on Unsplash
Регионот е една од познатите „Сини зони“ на долговечност, а научниците се обидуваат да откријат што стои зад оваа појава. Истражувањата укажуваат на комбинација од генетика и животен стил, но не постои една единствена „тајна“ која може да ја објасни долговечноста.
Она што е особено интересно е начинот на кој старите Сардинци го доживуваат секојдневниот живот.
Не веруваат во долго лежење
Во традиционалните сардински заедници староста не значела повлекување од активниот живот. Постарите луѓе продолжувале да работат, да се грижат за домот, животните и градините и да бидат дел од семејството.
Постои и една стара локална идеја, често пренесувана во приказните за сардинските стогодишници: „Ако престанеш да работиш, ќе умреш.“
Photo by Alessandro Quarta
Тоа не треба да се сфати како медицинско правило, туку како одраз на културата во која неактивноста и целосното повлекување од животот не се сметале за природен дел од стареењето.
Нивната физичка активност, исто така, не личи на она што денес го нарекуваме тренинг. Луѓето пешачат по стрмни улици, работат во градините, се грижат за животни и извршуваат физички задачи во текот на денот. Движењето е дел од животот, наместо посебна активност која треба да се „одработи“.
И гревот има место во приказната
Уште поинтересен е традиционалниот начин на кој некои Сардинци зборуваат за болеста.
Во старите народни сфаќања, здравјето не било одвоено од начинот на кој човекот живее со другите. Болеста можела да се поврзе со нарушени односи, неправда, лошо однесување или грев. Тоа, се разбира, не е научно објаснување за болеста. Но како културен поглед е значајно: здравјето се доживувало како дел од моралниот, семејниот и општествениот живот на човекот, а не само како работа на неговото тело.
Храната е едноставна
Традиционалната исхрана на жителите на внатрешноста на островот главно се темели на локални намирници: зеленчук, мешунки, житарки, овошје, маслиново масло и умерени количини производи од животинско потекло. Сирењето од овчо млеко е традиционален дел од исхраната, а месото историски не било секојдневна храна.
Официјалниот туристички портал на Сардинија исто така ја опишува традиционалната исхрана како едноставна и базирана на јадења од локални производи, често подготвувани според рецепти пренесувани низ генерации.
Photo by Ante Hamersmit on Unsplash
Семејството не е само семејство
Една од најчесто споменуваните карактеристики на сардинскиот живот е силната поврзаност меѓу генерациите.
Постарите луѓе традиционално остануваат во близина на своите семејства и продолжуваат да имаат улога во секојдневниот живот. Не се третираат само како луѓе на кои им е потребна грижа, туку и како луѓе кои сè уште имаат што да дадат. Тоа создава нешто што во современите општества станува сè поретко: стареење во рамките на заедницата, наместо стареење во изолација.
Гените сепак се важни
Сардинија историски била релативно изолирана популација, со малку миграции и висока ендогамија. Поради тоа, научниците ја проучуваат и генетската компонента на долговечноста. Истражувањата покажуваат дека генетиката веројатно има важна улога, но и дека начинот на живот е дел од сложената слика. Затоа, кога ќе се прашаме која е тајната на сардинските стогодишници, одговорот не е една билка, една диета или една навика.
Тоа е необична комбинација од генетско наследство, физичка активност во текот на целиот живот, едноставна локална храна, силни семејни врски и култура во која староста не значи автоматски повлекување од животот.
