Дали туршијата е здрава и колку често треба да ја јадеме?

Туршијата е неизоставен дел од зимската трпеза во многу македонски домаќинства.

Киселата зелка, пиперките, морковите и карфиолот често се служат како прилог кон ручекот, но освен карактеристичниот вкус, овој традиционален начин на чување зеленчук може да има и одредени придобивки за здравјето. Сепак, нутритивната вредност на туршијата зависи од начинот на подготовка, а особено од количината на сол што се користи.

Една од главните предности на природно ферментираниот зеленчук е неговото влијание врз цревната микрофлора. При ферментацијата, млечнокиселинските бактерии ги разградуваат природните шеќери во зеленчукот и создаваат млечна киселина. На тој начин се добива карактеристичниот кисел вкус, а во непастеризираната туршија можат да останат и живи микроорганизми.

Истражувањата покажуваат дека ферментираната храна може да придонесе за разновидноста на цревната микрофлора и дигестивното здравје. Сепак, важно е да се направи разлика меѓу природно ферментираната туршија и зеленчукот конзервиран со оцет. Иако двата вида имаат кисел вкус, подготовката е различна, а туршијата со оцет не мора да содржи живи млечнокиселински бактерии.

Зеленчукот во туршијата задржува дел од своите хранливи материи, вклучувајќи диететски влакна и различни растителни соединенија. Киселата зелка, на пример, може да биде извор на витамин Ц, додека пиперките и морковите содржат каротеноиди и антиоксиданси. Количината на овие материи зависи од видот на зеленчукот, начинот на ферментација и складирањето. Затоа, туршијата може да биде дополнување на исхраната, но не и замена за свежиот зеленчук.

Најголемата причина за претпазливост е количината на сол. Светската здравствена организација препорачува возрасните да внесуваат помалку од пет грама сол дневно, што е приближно една рамна лажичка. Во оваа количина се вклучува и солта што веќе се наоѓа во храната, а не само онаа што се додава при готвењето.

Според податоците на Институтот за јавно здравје, просечната дневна потрошувачка на сол во Северна Македонија е околу 11 грама, односно повеќе од двојно над препорачаната граница. Прекумерниот внес на сол е еден од факторите на ризик за покачен крвен притисок и кардиоваскуларни заболувања. Поради тоа, луѓето со висок крвен притисок и одредени бубрежни или срцеви заболувања треба особено да внимаваат на количината туршија што ја консумираат.

Колку често треба да јадеме туршија?

Не постои официјално утврдена дневна или неделна количина туршија што важи за сите. Како умерена порција може да се сметаат околу 30 до 50 грама, неколку пати неделно, во зависност од содржината на сол и остатокот од исхраната. Ова е практична насока, а не медицински утврдена препорака.

Едно клиничко истражување од 2024 година испитувало 87 возрасни лица кои консумирале по 100 грама ферментиран зеленчук дневно, најмалку пет дена во неделата, во период од осум недели. Резултатите не покажале значајни промени во одредени воспалителни показатели и разновидноста на цревните бактерии, што укажува дека ефектите од ферментираната храна не треба да се преувеличуваат.

Туршијата може да биде дел од балансираната исхрана, особено кога е подготвена со природна ферментација и умерено количество сол. Сепак, најдобро е да се консумира како прилог, во комбинација со свеж зеленчук и разновидни намирници. Нејзините потенцијални придобивки не ја поништуваат потребата да се внимава на вкупниот дневен внес на сол.